W większości państw świadczenie przez pracowników pracy w porze nocnej jest dozwolone bez konieczności uzyskania dodatkowych zezwoleń i zgód. Inaczej jest w Szwajcarii. Przepisy prawa szwajcarskiego wymagają uzyskania przez pracodawcę zezwolenia na pracę w nocy. Bez tego dokumentu praca w nocy stanowi poważne naruszenie prawa.
1. Zakaz pracy w porze nocnej
Co do zasady, pora nocna w Szwajcarii obejmuje czas od godziny 23:00 do godziny 6:00. Jednakże w poszczególnych kantonach pora nocna może obejmować inny przedział godzin.
W Szwajcarii istnieje generalny zakaz pracy w porze nocnej. Reguła ta nie ma charakteru bezwzględnego. Możliwa jest bowiem praca w porze nocnej pod warunkiem uzyskania przez pracodawcę stosownego zezwolenia oraz zgody pracownika. Przedmiotowy obowiązek dotyczy zarówno pracodawców szwajcarskich, jak i pracodawców delegujących pracowników do Szwajcarii.
W niektórych zawodach oraz branżach nie ma konieczności uzyskania zezwolenia na pracę w nocy. Należą do nich m.in. służba zdrowia, branża hotelarska.
2. Rodzaje pracy nocnej
W Szwajcarii możemy wyróżnić dwa rodzaje pracy w porze nocnej:
- tymczasowa/okazjonalna praca w porze nocnej – ma miejsce jeżeli praca w nocy wynosi nie więcej niż łącznie trzy miesiące w ciągu roku kalendarzowego lub jednorazowo nie przekracza sześciu miesięcy;
- regularna praca w porze nocnej – to praca w porze nocnej, która przekracza limit odpowiednio 3 lub 6 miesięcy; regularne okresy pracy w tym samym celu w ciągu kilku lat są uważane za regularną pracę w nocy.
3. Organ właściwy
W celu zalegalizowania tymczasowej pracy w porze nocnej pracodawca powinien skontaktować się z właściwym oddziałem inspekcji pracy w danym kantonie. Zezwolenie nie jest bowiem wydawane na całą Szwajcarię, lecz swoim zakresem obejmuje ściśle określony kanton.
Wnioski o zezwolenie na regularną pracę w nocy rozpoznaje Sekretariat Stanowy ds. Gospodarczych.
4. Praca nocna w Szwajcarii – uzyskanie zezwolenia
Zezwolenie wydawane jest na wniosek zainteresowanego pracodawcy.
Nie ma jednego uniwersalnego formularza wniosku. Poszczególne kantony mają własne wzory wniosków. Do ich wspólnych elementów należy m.in. określenie danych pracownika mającego świadczyć pracę w nocy i załączenie planowanego harmonogramu prac w porze nocnej. Elementem wspólnym jest również obowiązek wykazania przez pracodawcę niezbędności pracy w porze nocnej.
Podkreślić należy, iż organy rozpoznające wniosek zwracają ogromną uwagę na druk formularza i język, w jakim składany jest wniosek. Jeżeli wniosek jest złożony na nieprawidłowym wzorze formularza lub w złym języku, organ nie przyjmie wniosku.
Praca w nocy wymaga wyraźnej zgody pracownika, który będzie świadczyć tę pracę. Zgodę należy udzielić na piśmie.
Podkreślić należy, iż uzyskanie zezwolenia na pracę w nocy jest odpłatne. Opłata uiszczana jest na rzecz organu wydającego. Ceny różnią się w zależności od kantonu, w którym o takie zezwolenie występujemy.
5. Badania lekarskie
Jeżeli pracownik świadczy pracę przez co najmniej 25 nocy w roku, ma on prawo poddać się kontrolnym badaniom lekarskim na koszt pracodawcy. Badania lekarskie powinny być wykonywane w regularnych odstępach czasu co dwa lata, a po ukończeniu przez pracownika 45 roku – co roku.
W pewnych przypadkach badania są obowiązkowe, np. dla młodocianych, dla pracowników, którzy wykonują czynności stresowe lub niebezpieczne, bądź są narażeni na sytuacje stresowe lub niebezpieczne.
Badania powinny być wykonane przez szwajcarskiego lekarza medycyny pracy albo przez lekarza, którego kompetencje w tym zakresie zostały uznane przez władze danego kantonu.
6. Praca nocna w Szwajcarii – wynagrodzenie
Przepisy krajowe za okazjonalną pracę w porze nocnej przewidują dodatek do wynagrodzenia w wysokości nawet do 50%. Przepisy kantonalne mogą ten dodatek ustanowić na innym poziomie.
Jeżeli pracownik regularnie pracuje w nocy, ma on prawo do czasu wolnego równego 10% godzin wykonywanych prac nocnych. Niedopuszczalnym jest zastąpienie czasu wolnego odszkodowaniem. Celem czasu wolnego jest bowiem umożliwienie pracownikom regeneracji sił.
7. Nota prawna
Opracowanie stanowi utwór w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. nr 90 poz. 631, t.jedn. z późn. zm.). Publikowanie bądź powielanie niniejszego opracowania lub jego części, przytaczanie opinii, jak również rozpowszechnianie w jakikolwiek inny sposób informacji w nim zawartych bez pisemnej zgody Crede sp. z o.o. jest zabronione.
