Większość krajów Unii Europejskiej stosuje krajową płacę minimalną. Mowa o najniższym wynagrodzeniu, jakie pracodawca może wypłacić pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Wśród krajów, gdzie obowiązuje ten system, figuruje m.in. Francja z minimalną pensją zwaną SMIC.
1. Co to jest SMIC?
SMIC (salaire minimum interprofessionnel de croissance) to krajowa płaca minimalna we Francji. Jest to określona przepisami prawa najniższa możliwa stawka, jaka przysługuje osobom świadczącym pracę w tym państwie. Ma ona na celu zapewnić pracownikom minimalny dochód. Zasady dotyczące SMIC obejmują zarówno Francję kontynentalną, jak i terytoria zamorskie.
2. Wysokość SMIC w 2025 r.
W 2025 r. obowiązują następujące kwoty w ramach SMIC brutto, dla osób pełnoletnich zatrudnionych we Francji:
- 11,88 EUR – minimalna stawka godzinowa,
- 1 801,80 EUR – minima płaca miesięcznie,
- 21 621,60 EUR – minimalna płaca roczna.
Podane powyżej kwoty są kwotami brutto, a więc przed zastosowaniem obowiązkowych potrąceń na ubezpieczenia społeczne i podatku od wynagrodzeń.
W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że inne stawki stosuje się dla osób zatrudnionych na Majotcie. Z uwagi na lokalną sytuację gospodarczą, są to kwoty niższe, wynoszące w 2025 r. odpowiednio:
- 8,98 EUR brutto za godzinę,
- 1 361,97 EUR brutto miesięcznie,
- 16 343,60 EUR brutto rocznie.
Natomiast dla pracowników niepełnoletnich z doświadczeniem zawodowym poniżej 6 miesięcy przewidziano tzw. obniżoną stawkę SMIC (SMIC minoré), zależną od ich wieku. Mowa o pensji stanowiącej 90% SMIC, czyli 10,70 EUR brutto za godzinę w 2025 r., dla osób w wieku 17 lat i 80% SMIC, tj. 9,51 EUR brutto za godzinę w 2025 r., dla pracowników wieku 16 lat i młodszych.
Szczególny przypadek stanowią dodatkowo praktykanci, którzy mają oddzielną skalę wynagrodzeń, uwzględniającą ich wiek i rok obowiązywania umowy o przyuczenie do zawodu. Należne im kwoty stanowią procent określonego ustawowo SMIC brutto. Przykładowo: osobom w wieku 18-20 lat na pierwszym roku praktyki przysługuje 43% krajowej płacy minimalnej (ok. 774,77 EUR brutto miesięcznie), a na trzecim roku ten sam przedział wiekowy otrzymuje 67% pensji minimalnej brutto (ok. 1 207,21 EUR miesięcznie).
3. SMIC a układy zbiorowe
Układy zbiorowe pracy bardzo często przewidują minimalny próg wynagrodzenia, przy którego ustalaniu uwzględnia się m.in. doświadczenie czy klasyfikację zawodową pracownika. Określona w tego typu dokumentach pensja to minimalna płaca zbiorowa – SMC (salaire minimum conventionnel). Nie jest ona jednak równoznaczna z krajową płacą minimalną SMIC, a jej wysokość może różnić się w zależności od branży.
Jeśli w danym przedsiębiorstwie obowiązuje układ zbiorowy, a zatrudnieni tam pracownicy otrzymują SMC w kwocie niższej niż SMIC, pracodawca powinien wypłacać im też dodatek wyrównujący wysokość wynagrodzenia do poziomu SMIC. Z kolei gdy minimalna płaca zbiorowa przewyższa minimalną pensję krajową, pracodawca ma obowiązek przestrzegać ustaleń układu zbiorowego i wypłacać pracownikom sumę należną zgodnie z takim dokumentem.
4. Zmiany wysokości płacy minimalnej we Francji
SMIC podlega waloryzacji, w związku z czym wysokość francuskiej płacy minimalnej jest okresowo podwyższana. Co do zasady, podwyżki następują automatycznie z dniem 1 stycznia każdego roku, w oparciu o wskaźnik inflacji dla 20% gospodarstw domowych o najniższych dochodach, a także o połowę przyrostu siły nabywczej średniego wynagrodzenia godzinowego pracowników fizycznych i umysłowych.
Wraz z początkiem 2025 r. nie doszło jednak do powyższej zmiany w wysokości, gdyż miała ona miejsce dwa miesiące wcześniej. Zaistniałe przyspieszenie rewaloryzacji nastąpiło 1 listopada 2024 r. i podyktowane było większym niż w poprzednich latach wzrostem inflacji.
Krajowa pensja minimalna we Francji może również zostać skorygowana w ciągu roku, jeśli wskaźnik cen konsumpcyjnych wzrośnie o minimum 2% w porównaniu z rokiem poprzednim. Ponadto rząd może w dowolnym momencie wprowadzić tzw. podwyżkę ad-hoc jako środek doraźny w obliczu konkretnych okoliczności gospodarczych bądź społecznych.
5. Kary dla pracodawców za wypłatę pensji niższej od SMIC
Jeżeli pracodawca nie przestrzega przepisów o stawce minimalnej, grozi mu grzywna w wysokości 1500 euro za każdego pracownika, który otrzymywał pensję niezgodną z prawem. Natomiast w sytuacji gdy dojdzie do recydywy, dalsze wykroczenia w postaci wypłat poniżej kwoty SMIC również podlegają karze. Niezależnie od wyżej opisanych kar, na pracodawcy, który nie przestrzega przepisów dotyczących minimalnej pensji krajowej, może zostać nałożony obowiązek wypłacenia pracownikowi odszkodowania oraz zaległego wynagrodzenia, tj. wyrównania do poziomu SMIC, czyli różnicy między ustawową płacą minimalną a zaniżoną kwotą, jaką otrzymał w danym okresie pracownik.
5. Nota prawna
Opracowanie stanowi utwór w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r. nr 90 poz. 631, t.jedn. z późn. zm.). Publikowanie bądź powielanie niniejszego opracowania lub jego części, przytaczanie opinii, jak również rozpowszechnianie w jakikolwiek inny sposób informacji w nim zawartych bez pisemnej zgody Crede sp. z o.o. jest zabronione.
